Galeria 1
15.09-25.10.98
Kirsten Ortwed urodziła się w Kopenhadze w 1948. W latach 1972-75 studiowała w Royal Danish Academy of Art; jej wykładowcami byli profesorowie Arthur Kopcke i Gunnar Aagaard Andersen, pierwszy reprezentujący sztukę konceptualną, drugi formalnie usystematyzowaną sztukę eksperymentalną. Ich wspólny mianownik - element przenikania się dzieła sztuki w relacji z otoczeniem - ukształtował zainteresowanie artystki "grą" dzieła sztuki w kontekście przestrzeni, w której się znajduje. Znaczącymi wyróżnikami twórczości Kirsten Ortwed jest utrzymywanie otwartego charakteru prac, pozwalającego na swobodę interpretacji, oraz niekonwencjonalne podejście do używanych materiałów. W równym stopniu używa ona elementów prefabrykowanych, przypadkowych, codziennych przedmiotów, jak materiałów typowych dla rzeźby, takich, jak gips, brąz i wosk. Charakterystyczna także jest nieprzewidywalność ostatecznego efektu w stosunku do użytego materiału; kiedy forma pracy sugeruje, że praca wykonana jest z gliny, odkrywamy, że powstała z piaskowanego aluminium.
Prace Kirsten Ortwed stanowią wypowiedź odnoszącą się nie tylko do struktury i materii rzeźby, lecz również do otaczającej ją przestrzeni. Historyk sztuki Mikkel Bogh określił eksperymenty i komunikaty rzeźbiarskie Ortwed jako "wyspy doświadczenia", wskazując na dwojaką naturę środka przekazu, jakim jest rzeźba: z jednej strony, jest ona lokalna, fizykalna i bezpośrednio uchwytna, lecz - z drugiej strony - jest też odosobniona, odległa i tajemnicza.
Podejście Ortwed do sztuki i do paradoksalnego dualizmu rzeźby jest analityczne i badawcze. O jej pracach (z malarstwem i obiektami naściennymi włącznie) można powiedzieć, że sytuują się na przecięciu natury i kultury, w takiej przestrzeni i miejscu, które nie jest już naturalne, ponieważ jest skonstruowane i poddane manipulacji, lecz nie należy jeszcze do porządku społecznego, ponieważ nie jest ani symboliczne, ani nie jest nacechowane aktywnością.
Porządek niemal rytualny styka się z niewykończoną materią. Zetknięcie, które pozostawia znaki - nacięcia, szczerby, bruzdy - na powierzchni prac, wskazuje na przestrzeń wokoło. Bowiem to spotkanie - rzeźby z przestrzenią, surowej materii z porządkiem - ma swój wyraz w rozwijanych strukturach, powiązanych ze sobą obiektach rzeźbiarskich; odnoszą się one, między innymi, do stanu otwartości. Sugerują to tytuły takie, jak Blind Date / Randka w ciemno (1996), Risks Run / Ryzyko biegania (1994) czy Einfluss / Oddziaływanie (1991).
W 1997 Kirsten Ortwed stworzyła serię nowych prac Tones of Circumstances na Biennale w Wenecji, gdzie zajęła całość duńskiego pawilonu. Właśnie prace prezentowane na Biennale w Wenecji weszły w skład obecnej wystawy Kirsten Ortwed w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski.
Tons of Circumstances składają się z odlewów i łańcuchów. Całość tworzą dwadzieścia dwa obiekty i czternaście pobieżnie wymodelowanych płaszczyzn z gładkimi bokami. Dwie płaszczyzny stykają się na wyraźnie oznaczonej linii spoiny, która kształtuje i podkreśla formę każdego elementu.
Rzeźba powinna być umieszczona bezpośrednio na podłodze i otwarta w taki sposób, by wzrok był w stanie swobodnie ogarnąć jej szczegóły i całość instalacji.
Osiem płaszczyzn, początkowo odtworzonych w gipsie, a następnie odlanych w aluminium, jest uniesionych na niewielką wysokość powyżej poziomu podłogi. Kilka znaków wykonanych na każdej z płaszczyzn odnosi się do ich "ruchu statycznego" - służą one jako neutralne pola podkreślające formalny język rzeźby.
Łańcuchy wykorzystywane są na dwa sposoby. Część z nich została owinięta wokół odlewów przedstawiających otwory wlotowe, a usytuowanie pozostałych tworzy wrażenie intensyfikacji formy i masy. Z rzeźbiarskiego punktu widzenia, łańcuchy służą jako linie nośne, a jednocześnie definiują formę. Poza tym, umieszczenie łańcuchów wokół otworów wlotowych, staje się formą modelowania, dodatkowym elementem warsztatu rzeźbiarskiego.
Należałoby może pokrótce wyjaśnić znaczenie wspomnianych otworów wlotowych. Pręty i leje woskowej wersji rzeźby doprowadzają metal (aluminium) do formy. W ten sposób, są one odlewane wraz z samą rzeźbą. Po oczyszczeniu formy otwory wlotowe są zazwyczaj usuwane jako odpady. W moich pracach są one wykorzystywane jako elementy rzeźbiarskie.
Wykonywanie odlewów z aluminium jest powszechnie znanym procesem wytwórczym. Oczyszczanie formy strumieniem piasku jest porównywalne do ponownej penetracji powierzchni pracy. Aluminium jest bardziej miękkie od wielu metali, np. od brązu. Odkryłam, że jego połyskliwa, gładka powierzchnia może się zmienić w szary, nieodgadniony materiał.
Kirsten Ortwed