Galeria 2
23.04 - 17.06.2001


--- Wystawa czynna do 3.06
--- Kurator: Andrzej Szczepaniak
Wystawa przygotowana przez Galerię Starmach

Otwarcie wystawy 23.04. godz. 18.00




Lata sześćdziesiąte w twórczości Henryka Stażewskiego to okres, kiedy malarstwo ustępuje miejsca formom reliefowym. Był on logiczną ewolucją poszukiwań artysty od podziału płaszczyzny i ruchu w obrazie do struktur przestrzennych.Za element porządkujący i jednocześnie kształtujący prace trzeciego wymiaru, obrał sobie powtarzającą się formę geometryczną.

Często jest to forma beczkowata, powstała z nałożenia prostokąta i owalu, czasem czworobocznego asteroidu, koła lub owalu. Jednak nie ona sama jest w reliefach najważniejsza, ale jej „przypadkowe" usytuowanie, warianty relacji prowokujące względny ruch, jej format, efekt rzucanego cienia i użycie koloru.

Grupowanie podobnych elementów pozwoliło Stażewskiemu tworzyć prace abstrakcyjne, które pokazywały niezliczone możliwości stosunków pomiędzy formami, wyznaczającymi i porządkującymi przestrzeń. Konwergencja zainteresowań konstruktywistycznych i jednocześnie fascynacja twórczością wielkich klasyków: Pieta Mondriana i Kazimierza Malewicza, dały artyście możliwość pójścia znacznie dalej w poczynaniach artystycznych. Uzewnętrzniło się to w seriach reliefów powstałych w latach sześćdziesiątych.

I tak etap reliefów białych neutralizował hierarchię formalną i przez swoją monochromatyczność nie przeszkadzał w obserwacji zachowywania się form geometrycznych w przestrzeni. Etap reliefów czarno-białych z wykorzystaniem drukarskiego rastra rozwiązywał problemy napięć i ruchu, których konsekwencją stały się reliefy ruchome. Seria reliefów z polerowanego metalu, wrażliwszego na światło, absorbowała z kolei czynnikiem zmienności obrazu za pośrednictwem światła, cienia i kąta patrzenia. A okres reliefów barwnych odsunął na bok problem przestrzeni i zaczął wykorzystywać formy tylko proste w oparciu o krąg barw – tzw. bąka.

Ekspozycja w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski daje sposobność prześledzenia tych etapów i spojrzenia na sztukę, która według autora reliefów "... narzuca widzowi, że to, co widzialne, należy dopełnić tym, co niewidzialne."

HENRYK STAŻEWSKI (1894 - 1988)

Henryk Stażewski - malarz, projektant wnętrz, scenografii i grafiki książkowej, autor tekstów o sztuce, urodził się 9 stycznia 1894 roku w Warszawie. W latach 1913 -1920 studiował w Szkole Sztuk Pięknych pod kierunkiem prof. Stanisława Lentza. Debiutował w 1920 roku na Wystawie Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. W latach 20. i 30. związany był z najważniejszymi awangardowymi ugrupowaniami artystycznymi w kraju - Blok (1924 - 1926), Praesens (1926 - 1930), "a.r." (1929 - 1939), i z paryskimi - Cercle et Carré (1929 - 1930) Abstraction - Création (1932 - 1939). Był również współredaktorem pism wydawanych przez te ugrupowania oraz L'Art Contemporaine, L'Art Concret, Europa, Pion, Nike, Wiadomości Literackie, Grafika, Kuźnica. W latach 1929 - 1931 współtworzył Międzynarodową Kolekcję Sztuki Nowoczesnej w Muzeum Sztuki w Łodzi.

Od początków swojej działalności był nie tylko aktywnym uczestnikiem polskiego ruchu awangardowego, ale miał też bliski kontakt ze środowiskiem światowej awangardy. Zaprzyjaźniony był z takimi artystami jak Piet Mondrian, Kazimierz Malewicz, Michel Seuphor czy Theo van Doesburg.

W 1939 roku podczas bombardowania Warszawy malarz stracił cały dorobek twórczy. Henryk Stażewski brał udział we wszystkich większych wystawach polskiej sztuki nowoczesnej w kraju i za granicą oraz w wielu wystawach międzynarodowych m.in. w pierwszej zbiorowej wystawie abstrakcjonistów z grupy Cercle et Carré w Paryżu w 1930 roku. Warto wspomnieć, że wystawa indywidualna Stażewskiego w warszawskim Związku Literatów w 1955 roku stała się ważną manifestacją awangardy po okresie socrealizmu.

Ponadto był on jednym z inicjatorów powstania znaczącej dla sztuki polskiej Galerii Foksal w Warszawie.

Za swoją twórczość otrzymał szereg nagród i wyróżnień, m.in. Nagrodę Fundacji im. Andrzeja Jurzykowskiego w Nowym Jorku (1966), Nagrodę Krytyków im. Cypriana Kamila Norwida w Warszawie (1969), Nagrodę im. Gottfrieda Herdera w Wiedniu (1972). W 1966 roku wziął udział w XXXIII Biennale Sztuki w Wenecji, prezentując reliefy metalowe i został wyróżniony mention honorable za wkład w rozwój międzynarodowego ruchu konstruktywistycznego. Zmarł w czerwcu w 1988 roku w Warszawie.

Michel Seuphor w wydanym w 1957 roku Dictionnaire de la peinture abstrait usytuował jego sztukę pomiędzy artystami eksperymentującymi w kierunku najbardziej radykalnej abstrakcji. Prace Stażewskiego znajdują się we wszystkich liczących się zbiorach muzealnych w Polsce oraz w wielu prestiżowych kolekcjach światowych, m.in. w Museum of Modern Art w Nowym Jorku, Tate Gallery w Londynie, Kröller – Müller Museum w Otterlo, Guggenheim Museum w Nowym Jorku, jak również w najbardziej znaczących kolekcjach prywatnych, m.in. w kolekcji Denis René. Warto dodać, że właśnie w paryskiej Galerie Denis René w 1958 roku odbyła się wielka wystawa zatytułowana Precurseurs de l'art abstrait en Pologne, na której obrazy Stażewskiego pokazano razem z pracami Kazimierza Malewicza, Katarzyny Kobro, Władysława Strzemińskiego i Henryka Berlewiego.

Henryk Stażewski określany mianem klasyka nowoczesności czy apostoła awangardy, uchodzi bez wątpienia za najwybitniejszego i najbardziej konsekwentnego przedstawiciela abstrakcji geometrycznej w sztuce polskiej.




----------------------------------------------------
Centrum Sztuki Współczesnej, Zamek Ujazdowski
Al.Ujazdowskie 6, 00-461 Warszawa, Polska
tel: (48 22) 628 12 71-3, (48 22) 628 76 83 ; fax: (48 22) 628 95 50
e-mail:csw@csw.art.pl