RZECZY BUDZĄ UCZUCIA
Wybrane narracje z kolekcji CSW Zamek Ujazdowski

Artyści:
Paweł Althamer, Mirosław Bałka, Krzysztof Bednarski, Agata Bogacka, Włodzimierz Borowski, Wojciech Bruszewski, Rafał Bujnowski, Matt Collishaw, Marc Chaimowicz, Jan Chwałczyk, Tomasz Ciecierski, Martin Creed, Atilla Csörgö, Oskar Dawicki, Zbigniew Dłubak, Andrzej Dłużniewski, Jan Dobkowski, Grzegorz Drozd, Stanisław Dróżdż, Edward Dwurnik, Wojciech Fangor, Mirosław Filonik, Adam Garnek, Stefan Gierowski, Nan Goldin, Leszek Golec / Tatiana Czekalska, Wanda Gołkowska, Maurycy Gomulicki, Katarzyna Górna, Władysław Hasior, IRWIN, Zuzanna Janin, Zdzisław Jurkiewicz, Ilya Kabakov, Agnieszka Kalinowska, Jerzy Kałucki, Tadeusz Kantor, Mary Kelly, Marek Kijewski / Kocur, Koji Kamoji, Witalij Komar / Aleksander Melamid, Joseph Kosuth, Piotr Kowalski, Jarosław Kozłowski, Katarzyna Kozyra, Barbara Kruger, Oleg Kulik, Zofia Kulik, Paweł Kwiek, KwieKulik, Andrzej Lachowcz, Dominik Lejman, Norman Leto, Zbigniew Libera, Łódź Kaliska, Hanna Łuczak, Marcin Maciejowski, Jarosław Modzelewski, Anna Molska, Teresa Murak, Natalia LL, Yoko Ono, Roman Opałka, Dennis Oppenheim, Tony Ousler, Michelangelo Pistoletto, Aleksandra Polisiewicz, Mariola Przyjemska, Joanna Rajkowska, Józef Robakowski, Jerzy Rosołowicz, Wilhelm Sasnal, Jadwiga Sawicka, Jan Simon, Mikołaj Smoczyński, Nedko Solakov, Roman Stańczak, Henryk Stażewski, Maciej Stępiński, Andrzej Strumiłło, Paweł Susid, Alina Szapocznikow, Leon Tarasewicz, Tomasz Tatarczyk, Rosemarie Trockel, Twożywo, Zbigniew Warpechowski, Ryszard Winiarski, Piotr Wyrzykowski, Artur Żmijewski

Otwarcie wystawy: 21.06, godz. 18.00
Wystawa czynna do 31.12.2010
Kuratorzy: Grzegorz Borkowski, Marcin Krasny
Galeria 2

Otwarciu wystawy towarzyszy premierowy pokaz filmu Opałka w reż. Andrzeja Sapiji w Laboratorium CSW o godz. 20.00
 

Ta ekspozycja prac z Kolekcji CSW ma całkowicie nową postać i układ – bliższa jest formule wystawy zbiorowej obejmującej kilka wybranych zagadnień niż kompleksowemu przeglądowi zbiorów. Po pięciu poprzednich prezentacjach Kolekcji nie jest już konieczne udowadnianie, że CSW posiada pokaźny zbiór prac, warto natomiast wydobyć nowy potencjał treści, które w nim tkwią. Prezentujemy również wiele prac nie pokazywanych w ostatnich latach. Określenie „narracje” w odróżnieniu od określenia „zbiory”, użytego w tytule poprzedniej edycji Kolekcji CSW, akcentuje wybór prac wokół pewnych wątków przedstawionych w dziewięciu wyodrębnionych przestrzeniach ekspozycji, takich jak: Pasja konstrukcji, Przesilenie obrazowania, Cierpliwość, Oddech, Trauma ideologii, Rewolta kobiet, Natura i naturalność, Vanitas, Opresje codzienności.

Emblematem ekspozycji są dwa minimalistyczne neony Rzeczy i Uczucia – prace brytyjskiego artysty Martina Creeda (laureata prestiżowej Turner Prize), którego wystawa prezentowana była w CSW w 2004r., motywem wiodącym zaś jest sfera uczuć i emocji. Uczucia są niedocenianym, choć naszym zdaniem bardzo ważnym czynnikiem sprawczym współczesnej sztuki, a do tego czynnikiem o dużym potencjale poznawczym. Uczucia dotyczą tego, co jest nam nieobojętne, wskazują na rzeczy ważne, także te jeszcze nie w pełni zrozumiałe. Emocje mogą niepokoić, zanim jednak je ocenimy, przyjrzyjmy się temu, co nam komunikują.

Podkreślenie poznawczych funkcji uczuć jest jedną z idei tego pokazu, lecz poszczególne części wystawy nie przedstawiają po prostu określonych emocji (jako tematów pokazywanych prac), wskazują raczej na wątki, wokół których krążą nasze wyobrażenia pobudzane emocjami. Ujawnienie emocji niejednokrotnie budzi kolejne emocje, zmaganie się z nimi a później także i refleksje. Daje to nam szansę uczestniczenia w narracjach, a nie tylko ich obserwowanie.

Wstępem do ekspozycji są dwie prace Martina Creeda:

Martin Creed
Praca nr 326: UCZUCIA / Work no. 326: FEELINGS , 2004
biały neon / white neon

Martin Creed
Praca nr 325: RZECZY / Work no. 325: THINGS, 2004
żółty neon / yellow neon

 
1. Pasja konstrukcji
Innowacje techniczne, wbrew pozorom, nie wynikają tylko z potrzeb praktycznych, w równym stopniu są wynikiem namiętności konstruowania – potrzeby kreacji. Namiętność ta, obecna oczywiście i w sztuce, nierzadko wyznacza sobie na tyle autonomiczne cele, że praktyczne wykorzystanie powstałych konstrukcji staje się niemal jedynie pretekstem do realizowania najróżniejszych postaci partnerstwa z techniką, maszyną i konstrukcją. Pojęciowe schody, maszyna konstruująca geometryczne figury czy wizualizowanie zjawisk losowych w systemie obrazów to przykłady zespolenia badawczej dociekliwości z techniczną wyobraźnią artystów.
Technika oferuje narzędzia do tworzenia sztuki filmowej i sonetów, narzędzia do systematycznej dokumentacji sztuki, a także narzędzie do oszustwa w obliczeniach. Z podobnej namiętności wynika potrzeba tworzenia konstrukcji jako symboli społecznych utopii lub porządkowania wiedzy o samej sztuce bądź nawet o całym świecie.
Namiętność konstruowania napędza całą cywilizację techniczną, która spełnia marzenia, ale i tworzy zagrożenia o nieznanej wcześniej skali. Ma swoje plusy i minusy, co sygnalizuje Formuła Włodzimierza Borowskiego, pierwszy raz przedstawiona na Sympozjum Artystów i Naukowców w Puławach w 1966 r. W lustrach tej pracy dostrzec możemy dostrzec zarówno szaleństwa, jak i korzyści wynikające z konstrukcyjnych pasji.

Włodzimierz Borowski, Wojciech Bruszewski, Attila Csorgo, Adam Garnek, Wanda Gołkowska, Zdzisław Jurkiewicz, Piotr Kowalski, Zofia Kulik, Paweł Kwiek, Anna Molska, Józef Robakowski, Jerzy Rosołowicz, Jan Simon, Ryszard Winiarski

2. Przesilenie obrazowania
Choć słowo „obraz” ma dziś znaczenie o wiele szersze niż w XIX wieku, jego stereotypowe postrzeganie od tamtego czasu tak bardzo się nie zmieniło, obejmuje natomiast znacznie bogatsze spektrum mediów . I tak właśnie rozumianych obrazów jest dzięki temu znacznie, znacznie więcej. Być może wszystkie razem tworzą nowy obraz współczesnego obrazowania?
Obfity ich wybór prezentujemy w klasyczny, XIX-wieczny salonowy sposób, wypełniając nimi całą powierzchnię dwóch ścian Sali Zygmuntowskiej. Obrazy zgrupowane są w czterech zestawach, dla których odnaleźliśmy komentarze w przewrotnych pracach Pawła Susida.
Pierwszy z nich, Historia żartów w sztukach, dotyczy uwalniania obrazowania ze wszystkich jego dotychczasowych ograniczeń, z narracją i przedmiotowością na czele. Sens sztuki (a także Portret sztuki) wyłania się tutaj poprzez wewnętrzne zasady organizacji obrazu. Nie traktujmy jednak określenia „żarty” zbyt dosłownie, wtedy bowiem obraz Rosemarie Trockel – palnik kuchenki elektrycznej – nabierze dodatkowych znaczeń.
Drugi zespół prac to sceny rodzajowe, dla których komentarzem jest Oprócz dworskich artyści współczuli z proletaryatem. Proletariat jest tu rozumiany jako warstwa społeczna o ograniczonym dostępie do dóbr materialnych bądź kulturowych, o specyficznym stylu życia i guście estetycznym. Artyści współczujący zwykle mają poglądy lewicowe, a czy przejawia się to w ich pracach – pozostawiamy osądowi widzów.
Z kolei Gdy tracą wiarę w nowsze rzeczy cofa ich aż do wiary w stare dotyczy kwestii ponadczasowych, ocierających się o sfery metafizyki i sacrum.
Czwarty zespół prac odnosi się już do stricte malarskich zagadnień – Kolory wykorzystane już przez artystów. Otwiera ją praca Tomasza Ciecierskiego, a zamyka Zbiór trzepakowy Włodzimierza Borowskiego oraz instalacja Letnie przesilenie Agnieszki Kalinowskiej, będąca niejako kontynuacją idei malarstwa wyjętego z ram i puszczonego swobodnie w przestrzeń. A może upadającego...?
Salon wieńczą komentarze do tych wszystkich czterech zespołów: Ćwiczenia z estetyki Jarosława Kozłowskiego, Wybór społeczeństwa. Najbardziej pożądany i najmniej pożądany Witalija Komara i Aleksandra Melamida oraz alternatywy obrazowania: Buttes Monteaux Normana Leto i Zdania o ludziach, liczbach i przestrzeni Andrzeja Dłużniewskiego.

Włodzimierz Borowski, Rafał Bujnowski, Marc Chaimowicz, Jan Chwałczyk, Tomasz Ciecierski, Oskar Dawicki Zbigniew Dłubak, Andrzej Dłużniewski Jan Dobkowski Wojciech Fangor, Stefan Gierowski, Maurycy Gomulicki Władysław Hasior, Tadeusz Kantor Witalij Komar/Aleksander Melamid, Jerzy Kałucki, Koji Kamoji, Jarosław Kozłowski, Dominik Lejman, Norman Leto, Łódź Kaliska, Marcin Maciejowski, Jarosław Modzelewski, Roman Opałka, Mariola Przyjemska, Wilhelm Sasnal, Jadwiga Sawicka, Mikołaj Smoczyński, Henryk Stażewski Maciej Stępiński, Andrzej Strumiłło Paweł Susid, Leon Tarasewicz, Rosemarie Trockel

3. Cierpliwość
Wytrwałe działanie bez oczekiwania na natychmiastowy efekt wymaga pokory wobec upływającego czasu, ale cierpliwość może być czymś więcej, niż tylko panowaniem nad emocjami. Cierpliwości wymaga realizowanie celów dalekosiężnych lub długotrwałych, sięgających czasem do granicy życia konkretnego człowieka, a bywa że, i przekazywanych kolejnym pokoleniom. Cierpliwość spokrewniona więc bywa z maksymalizmem wyobraźni. To gotowość do konfrontacji z codziennością, utrzymaniem ciągłości, trudem. Mobilizuje do koncentracji uwagi, doświadczania ograniczeń cielesnych i podejmowania intelektualnych wyzwań. Generuje narracje artystyczne oszczędne w ekspresji, lapidarne, czasem wprost ascetyczne. Cierpliwość jest więc rodzajem alchemii, której najważniejszym składnikiem jest czas.

Mirosław Bałka, Andrzej Dłużniewski, Stanisław Drożdż, Hanna Łuczak, Roman Opałka, Denis Oppenheim, Jerzy Rosołowicz, Zbigniew Warpechowski

4. Oddech
To miejsce na oddech w dialogu z naturą i nielinearnie upływającym czasem. Sztuka, która pozwala wykroczyć poza aktualność niekoniecznie jest ucieczką od rzeczywistości. Wewnętrzna rzeczywistość nie jest przecież tylko mitem.

Mirosław Filonik, Yoko Ono, Tomasz Tatarczyk

5. Trauma ideologii
Doświadczenie totalitaryzmów komunistycznego i faszystowskiego w historii XX wieku pozostawiło głęboką i rozległą traumę w społecznej świadomości. Upadek tych systemów nie spowodował jednak, że groźba zbrodniczych ideologii zniknęła. Unaoczniła to wszystkim wojna w byłej Jugosławii, do której nawiązuje praca Katarzyny Kozyry Więzy krwi, tak bliska w swej najgłębszej wymowie przesłaniu zawartym w Idiomach Socwiecza Zofii Kulik – archiwum gestów i symboli zniewolenia.
Bolesne doświadczenia bezbronności jednostki wobec systemów przemocy są nadal wpisane w psychikę współczesnych ludzi. Śmiały w swej otwartości projekt Dotleniacz Joanny Rajkowskiej ukazał być może jedną z dróg tworzenia wspólnoty nienaznaczonej traumą ideologii.

Krzysztof M. Bednarski, Edward Dwurnik, IRWIN, Katarzyna Kozyra, Zofia Kulik, Aleksandra Polisiewicz, Joanna Rajkowska, Józef Robakowski, Artur Żmijewski

 
6. Rewolta kobiet
Plakat Barbary Kruger Twoje ciało to pole walki trafnie kondensuje rozległy nurt sztuki feministycznej, który sferę cielesności kobiecej czyni przestrzenią walki o kulturową emancypację kobiet. Krytyka stereotypowych wyobrażeń na temat kobiecych ról społecznych łączy się w nim z zagadnieniem kształtowania tożsamości kobiet bez uległości wobec patriarchalnych schematów. Oskarżycielski i kontestacyjny ton tej sztuki nieprzypadkowo współistnieje ze zmysłową sugestywnością wizualną prezentowanych prac.
Istotna jest także międzypokoleniowa łączność artystek. Natalia LL i Alina Szapocznikow są prekursorkami przedstawień kobiecej cielesności w sztuce polskiej, a Mary Kelly i Barbara Kruger to pierwszoplanowe postacie światowej sztuki feministycznej. Ich prace korespondują ideowo z twórczością wybitnych artystek z młodszych pokoleń.

Nan Goldin, Katarzyna Górna, Zuzanną Janin, Mary Kelly, Katarzyna Kozyra, Barbara Kruger, Natalia LL, Alina Szapocznikow, Alicja Żebrowska

7. Natura i naturalność
Łowienie rosy jako wyraz pokory wobec jednego z najdelikatniejszych przejawów natury, troska o najdrobniejsze żywe organizmy czy doświadczanie współistnienia z roślinami lub zwierzętami to przykłady szerokiego spektrum artystycznych poszukiwań dotyczących form partnerstwa z naturą. Dialog z naturą prowadzony w malarstwie i rzeźbie, respektujący jej porządek wizualny albo materialną konkretność, kieruje uwagę na zjawiska współtworzące ludzką kondycję. Także ewidentnie sztuczne (a czasem i groteskowe) ludzkie wytwory wzorowane na naturze mówią wiele o potrzebie obcowania choćby z jej namiastkami. Pytanie o postawę wobec natury to także pytanie o naszą cywilizację.

Paweł Althamer, Matt Collishaw, Leszek Golec & Tatiana Czekalska, Oleg Kulik, Teresa Murak
Jerzy Rosołowicz, Nedko Solakov, Leon Tarasewicz

8. Vanitas
Motyw marności, charakterystyczny dla sztuki barokowej, ma zastanawiająco wiele kontynuacji w sztuce współczesnej. Choć używane wtedy symbole wytarły się już, to nadal podejmowane są tematy kruchości, samotności oraz przemijalności ludzkiej jednostki, podatnej na choroby i nieuchronnie podlegającej starzeniu się. Ten nurt współczesnej sztuki uświadamia powierzchowność masowej kultury, trywializującej symbole i idee, a także sygnalizuje ciemne strony kultury związane z lękiem i zaburzeniami osobowości. Współczesne postacie motywu vanitas ukazują iluzoryczność sukcesu w cywilizacji konsumpcyjnej oraz pustkę kryjącą się w dobrach materialnych.

Paweł Althamer, Mirosław Bałka, Krysztof M. Bednarski, Agata Bogacka, Włodzimierz Borowski, Maurycy Gomulicki, Marek Kijewski, Jarosław Kozłowski, Zbigniew Libera, Tony Oursler, Joanna Rajkowska, Jadwiga Sawicka, Roman Stańczak, Artur Żmijewski

9. Opresje codzienności
Instalacja Korytarz dwóch banalności powstała w CSW w 1994 roku w wyniku współpracy dwóch artystów ukształtowanych w skrajnie odmiennych kontekstach społeczno-politycznych. Ilja Kabakov na bazie doświadczenia życia w komunistycznym ZSRR sportretował „komunalną kondycją ludzką”, a amerykański artysta Joseph Kossuth „antropologię banału mądrościowych sentencji”. Obydwie postacie banalności, choć tak różne, okazały się niewątpliwie opresyjne.
Bezduszna funkcjonalność przedmiotów codziennego użytku – pozbawionych tożsamości – w instalacji Ostre przedmioty Jarosława Kozłowskiego to diagnoza jeszcze innego stanu opresji.
Communostalgia, patos historycznego malarstwa, symbole propagandy funkcjonujące w jawnej sprzeczności z realiami życia czy powszednia agresja obecna w szkole to opresje, z którymi konfrontowani jesteśmy na co dzień, wielokrotnie i prawie już niezauważalnie. W niemal każdym z nas choć raz wzbudziły one pokusę, by stać się Podpalaczem tej codzienności, choć sami też aktywnie uczestniczymy w jej tworzeniu, na co dobitnie wskazuje Michelangelo Pistoletto.

Grzegorz Drozd, Edward Dwurnik, Ilja Kabakov, Joseph Kosuth, Jarosław Kozłowski, KwieKulik, Łódź Kaliska, Michelangelo Pistoletto, Piotr Wyrzykowski


Po wystawie oprowadza Grzegorz Borkowski, materiał Wirtualna Polska



Partner technologiczny: MobileMS



Patronat medialny: Gazeta Wyborcza, Aktivist, Exklusiv, Artinfo.pl, Sztuka.pl, Stolica, Fototapeta


* Firma MobileMS - partner technologiczny wystawy „Rzeczy budzą uczucia” - przygotowała przewodnik po niej, dostępny za pośrednictwem telefonów komórkowych.

Na plakatach wystawy znajduje się fotkod (przypominający obrazy Ryszarda Winiarskiego). Jeśli go sfotografujemy telefonem komórkowym i pobierzemy odpowiednią aplikację, będziemy mogli na własnym telefonie znaleźć informacje o wszystkich 9 częściach wystawy oraz pełny spis prac.

Oto prosta instrukcja:


 
Plakat wystawy i miejsce, gdzie znajdziemy fotokod. Powodzenia!